کافی شاپ

قهوه خانه سابق

انعکاس فرهنگ در زبان

گفته میشود زبانها منعکس کننده فرهنگ ملتها هستند. تعداد کلمات برای هر مفهوم نشان دهنده اهمیت آن مفهوم در فرهنگ مورد نظر است و دامنه معنی لغت نیز میتواند نمایانگر برخی خصوصیات فرهنگی باشد.

یکی از مفاهیمی که در فارسی واژه های بسیاری برای آن داریم و در زبانهای دیگر به ندرت معادلی میتوان برای آن یافت کوچک بودن و خرد بودن است. چاکرم، مخلصم، نوکرتم، عبدتم، خاک کف پاتم، کوچیک شما هستم و بی اغراق دهها واژه دیگر مشابه آن. آیا معادلی برای اینگونه واژه ها در سایر زبانها به طور مثال در زبان انگلیسی سراغ دارید؟ آیا هیچگاه با خود فکر کرده اید چرا این واژه ها تنها در زبان فارسی کاربرد دارد و در زبانهای دیگر بکار نمیرود؟

شاید عده ای بگویند ما مردمانی فروتن هستیم و تواضع از ارزشهای اخلاقی ماست. در پاسخ باید گفت در فرهنگ ما عزت نفس نیز ارزش محسوب میشود. آیا ما به همین تعداد واژه یا عبارتی که دلالت بر عزت نفس داشته باشد در زبان فارسی داریم؟ تفسیر دیگر این است که بگوییم اینها تعارف است و کسی واقعا خود را کوچک نمیکند. با این نظر تا حدی موافقم. واقعیت این است که اگر به واژه های فوق برگردید و نمونه هایی از کاربردهای آن را در زندگی روزمره خود به یاد آورید خواهید دید که هیچگاه گوینده معنای واقعی واژه را مد نظر ندارد. مثلا اگر کسی خود را نوکر دیگری معرفی میکند به این معنی نیست که حاضر است از همان روز کمر خدمت ببندد و شب و روز در رکاب شنونده باشد. اما آنچه بی پاسخ میماند این است که چرا بر خود لازم میدانیم واژه هایی را بر زبان بیاوریم که معنای آن را منظور نداریم؟ آیا این به نوعی دورویی و تظاهر در فرهنگ ما نیست؟

نکته هلندی: یکی از همکاران هلندی من هر روز صبح حدود یک ساعت به یک ایستگاه رادیویی موسیقی گوش میداد. از او پرسیدم چه برنامه ای است؟ نام برنامه چیزی شبیه "موسیقی غلط" یا "موسیقی اشتباه" بود. (نزدیکترین واژه در انگلیسی برای آن fault music است). از اسم برنامه چیزی نفهمیدم. توضیح داد که اینها عمدتا موسیقی های دهه ٨٠ و ٩٠ است که چندان پرستیژی ندارد و هیچکس اعتراف نمیکند که به آن علاقه مند است ولی در عمل از موسیقی های محبوب مردم است. این را که گفت ناخودآگاه یاد جلال همتی و جواد یساری افتادم.

  
نویسنده : قهوه چی ; ساعت ۱۱:٠٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۱ آبان ۱۳۸٧
تگ ها :