قافيه انديشم و ...

پیش نوشت: پیش از هر چیز سال نو را به همه خوانندگان عزیز وبلاگم تبریک عرض میکنم. سفر ایران بسیار خوش گذشت ولی باعث شد تا چند هفته مطلب جدیدی ننویسم. امیدوارم از این به بعد مجددا به صورت منظم در خدمتتان باشم.

 

قافيه انديشم و ...:

فیلم اخراجی ها را دیدم. مدتی بود به دنبال آن بودم. چیزهایی در مورد آن خوانده بودم و بعد از دیدن فیلم هم در موردش خواندم. خیلی ها از فیلم انتقاد کرده بودند و آنرا فاقد روایی و انسجام دانسته بودند. از سویی فیلم اخراجی ها رکورد فروش را شکست. این تناقض هر انسانی را به فکر وا میدارد که "اخراجی ها" چگونه فیلمی است؟

اخراجی ها سومین ساخته آقای ده نمکی است. او پیش از این دو فیلم مستند با نامهای "فقر و فحشا" و "کدام استقلال؟ کدام پرسپولیس؟" را ساخته بود. اخراجی ها یک ملودرام جنگی است. آقاى ده نمکى فیلم اخراجى ها را بر اساس خاطرات خود از جنگ ساخته و آدم هاى دوران جنگ را باحضورهنرمندان نامداری چون اکبر عبدي، امين حيايى، ارژنگ امیرفضلی و کامبيز دير باز به تصويرکشيده است.داستان این فیلم داستان زندگى مجيد سوزوکي، از اراذل جنوب تهران است که عاشق دختر پيرمرد عارف مسلکى به نام ميرزا مى شود. ميرزا شرط ازدواج دخترش را با مجيد سر به راه شدن او تعیین میکند و مجيد هم برای رسیدن به معشوقه به همراه گروهى از دوستانش به جبهه مى رود و نهایتا در آنجا جان می بازد.

فیلم همانگونه که در نقدها نیز آمده بود از نظر تکنیک ساخت و روایی فیلمنامه چنگی به دل نمیزند. فیلم مانند مجمع الجزایری از حوادث است که هر یک حرف خود را دارد. عدم انسجام  داستان باعث میشود بیننده کمی از روند کلی داستان فاصله بگیرد. به مانند اغلب فیلمهای ایرانی انتقال مفاهیم بیش از آنکه با تکیه بر خلق تصویر باشد از طریق دیالوگها است. ده نمکی دیالوگها را بر اساس لطیفه های رایج و مردم پسند نوشته و از تکیه کلامهای مرسوم در جنوب شهر تهران در جای جای فیلم استفاده کرده است. برخی منتقدان رمز فروش بالای فیلم را همین دیالوگهای کمدی و عامه پسند میدانند. از سویی برخی فیلم را تلفیقی از فیلم فارسی های قبل از انقلاب و سینمای دفاع مقدس دانسته اند. آخر آنکه برخی شخصیتهای فیلم کلیشه ای یا عاریتی است. مثلا شخصیتی که شریفی نیا در این فیلم بازی میکند همان "حاج آقا"یی است که در فیلم "دنیا" بازی کرده است. حتی گاهی تکیه کلامهای آن فیلم را به عاریه گرفته است.

با همه اینها وقتی فیلم را میدیدم به یاد این شعر مولوی افتادم که میگوید: "قافیه اندیشم و دلدار من -- گویدم میاندیش جز دیدار من". ده نمکی فارغ از نقایصی که از نظر تکنیکها فیلمسازی به کارش وارد است، حرفی شنیدنی برای گفتن دارد. حرفی که شاید از نظر برخی چندان هم جدید نباشد ولی جز ده نمکی و امثال او امکان طرح آن را در سطح جامعه ندارند. موضوع ساده است. فضای جبهه در سالهای جنگ آنگونه هم که در فیلمهای کلیشه ای تصویر میشود خشک و جدی نبوده است. به یاد دارم یکی از آشنایان (خدایش بیامرزد) هرگاه برای مرخصی از جبهه می آمد دهها لطیفه جدید برایمان به سوغات می آورد! ده نمکی در فیلم اخراجی ها میکوشد تصویری نزدیکتر به واقعیت را از جبهه و جنگ نشان دهد. اخراجی ها بر این نکته تاکید دارد که کسانی که برای این کشور جنگیدند همین مردم کوچه و بازار بودند. با همه خوبی ها و بدی هایشان. با همه نقایص و کاستی هایشان. ممکن است ده نمکی نتوانسته باشد فیلمنامه ای در حد بزرگان سینما بنویسد یا در حد کارگردانان مطرح سینمای ما کارگردانی کند اما روایت او از سالهای جنگ و فضای جبهه روایتی دست اول است که از دل برآمده و فروش بالای فیلم نشان میدهد که بر دلها نیز نشسته است. چنین روایت بکری از جنگ را نباید ناخوانده گذاشت.

موضوع آخر اینکه خط حرکت فکری و فعالیتهای ده نمکی مرا به یاد محسن مخملباف می اندازد. مخملباف هم تحصیلات سینمایی نداشت ولی حرفی برای گفتن داشت. اگر فیلمهای نخست مخملباف را مانند "توبه نصوح" یا "دو چشم بی سو" ببینید به وضوح متوجه ضعف فیلمنامه و کارگردانی میشوید. اما مخملباف اندک اندک راه خود را یافت. شاید اخراجی ها"ی ده نمکی را بتوان با  "بایکوت" مخملباف مقایسه کرد. اما اینکه آینده این دو فیلمساز تا چه حد قابل مقایسه با یکدیگر هستند موضوعی است که پاسخ آنرا نیز باید در آینده جست و جو کرد.

نکته هلندی: میگفت این غازی که از ایران آورده بودی خیلی خوشمزه بود! من هر چه فکر کردم یادم نمی آمد هیچگاه از ایران غاز آورده باشم......بعدها فهمیدم منظورش از غاز همان گز Gaz بوده. نکته اخلاقی اینکه اگر برای هلندی ها گز آوردید حتما مطمئن شوید که تلفظ صحیح گز را یاد بگیرند.

/ 38 نظر / 8 بازدید
نمایش نظرات قبلی
کرچک

فيلم اخراجی ها يکی از چند فيلمی که ساخته شده و جبهه وجنگ را به طنز گرفته اولين فيلمی را که کمال تبريزی باعنوان ليلی بامنست باکار بسيار زيبای پرويز پرستويی ساخت که باکار آقای ده نمکی قابل قياس نيست اگر روزی برسد که اجازه کار به سناريست وکارگردانهای غير خودی داده شود ان زمان بی ارزش بودن اخراجی ها عيان ميشود چون عملکرد اقای ده نمکی در زمان خاتمی بر هيج کس پوشيده نيست حالا چرا ايشان در رديف کارگردانهای مطرح قرار گرفته چون هیچکس بجز ايشان حق ساختن فيلمی مثل اخراجی ها را ندارد . وسلام نامه تمام

کرچک

فيلم اخراجی ها يکی از چند فيلمی که ساخته شده و جبهه وجنگ را به طنز گرفته اولين فيلمی را که کمال تبريزی باعنوان ليلی بامنست باکار بسيار زيبای پرويز پرستويی ساخت که باکار آقای ده نمکی قابل قياس نيست اگر روزی برسد که اجازه کار به سناريست وکارگردانهای غير خودی داده شود ان زمان بی ارزش بودن اخراجی ها عيان ميشود چون عملکرد اقای ده نمکی در زمان خاتمی بر هيج کس پوشيده نيست حالا چرا ايشان در رديف کارگردانهای مطرح قرار گرفته چون هیچکس بجز ايشان حق ساختن فيلمی مثل اخراجی ها را ندارد . وسلام نامه تمام

samina

ميبينم که ۲ روز هم در تهران اقامت داشتی!!! يه خبر ميدادی ما ميومديم ميديديمتون

سايه

آره منم می آمدم بببينمت

هاپوتی

سلام. سال نو رو با کمی تاخير تبريک ميگم. اميدوارم سال خوبی رو شروع کرده باشيد و خوبتر ادامه بديد. حق باشماست. هيچ جا وطن نمی شه. خدا رو شکر -به غير از سيستم مزخرف اداری که ان شالله درست ميشه! و البته اون هم فقط برا مهربان همسر عذاب آوره نه من و بچه هاـ همه چيز بر وفق مراده و ما روز های خيلی خوبی رو کنار هم می گذرونيم. حتما نوشتن رو ادامه ميدم. اتفاقا حالا که برتگشتيم می بينم ايران نوشتنی بيشتره. موفق باشيد

مهدي شريعتمداري

با سلام خدمت شما دوست عزیز اینجانب عضو انجمن متخصصین ایران می باشم شما می توانید بر روی لینکی که در وبلاگم است عضو این انجمن شوید.از مزایای این انجمن اطلاع از کنفرانسها، سمینارها، اخبار و اطلاعات در خصوص استخدام در سازمانها و... می باشد (پیشنهاد می کنم با توجه به اینکه در حال حاضر عضویت در این انجمن به صورت رایگان است هرچه سریعتر و همین الان عضو شوید) درضمن در صورت تمایل وبلاگ اینجانب را به لینک خود اضافه نمائید. موفق باشید_مهدی شریعتمداری از هند

..

ميگم شما زنده اين ؟خبری ازتون نيست ..من فقط خوانندتون همستم ..حالا هم نگرانتون شدم بای

هستی

می گم انگار این کافی شاپ تعطیله ؟؟!! امیدوارم زود تر آپ کنید .