تاريخ نگاری علمی

دو سه هفته پيش فيلم تختی را ديدم. خوشم نيامد. فيلم اصلا رنگ و بوی کارهای حاتمی را نداشت. بجز چند صحنه محدود که در زمان او فيلمبرداری شده بود بقيه فيلم رنگ و بوی فيلمهای پليسی درجه ۳ را می داد. تمام فيلم حول اين چرخ ميزد که بالاخره چه کسی تختی را خودکشی کرد ! از سويی هفته پيش بالاخره کتاب خداحافظ گاری کوپر را تمام کردم و طبق يک برنامه قبلی ( ولی زمانبندی نشده! ) کتاب معمای هويدا را شروع کردم. کار زيبايی است و تا الان که حدود ۱۰۰ صفحه اول را خوانده ام بسيار از آن لذت برده ام. دکتر ميلانی در مقدمه کتاب ميگويد گرچه خود از مخالفان رژيم شاه بوده و در دهه ۱۳۵۰ مبارز بوده ولی سعی کرده است در نگارش اين اثر بی طرف بماند و تنها بر اساس مدارک بنويسد. تاکيد بر ميزان اعتبار ماخذ و منابع کار و دقت در امانتداری او به راستی مرا شيفته اثرش کرده است. وقتی کتاب را می خواندم ناگاه به ياد فيلم تختی افتادم. اين دو شباهتهايی داشتند. هر دو تلاشی بودند برای روشن ساختن حقايق زندگی مردانی که ديگر در بين ما نيستند و لازم بود تا شناخت ما بر اساس تحقيق باشد. افخمی متاسفانه اصول تحقيق را در اثر خود زير پا گذاشته و بيش از آنکه در بند يافتن حقيقت باشد تلاش کرده است فيلم جذابی بسازد. ميلانی اما به نظر من کلمات را با وسواس انتخاب کرده و حتی به احتمال سوءتعبير افراد از نوشته هايش نيز انديشيده است.

جمله زيبايی از دکتر ميلانی در مقدمه توجهم را جلب کرد. نوشته بود به اعتقاد او ما بايد تاريخ مان را دوباره بنويسيم و خودمان را دوباره بشناسيم. کاملا با او موافقم. بسياری از چيزهايی که در مورد گذشتگانمان ميخوانيم بيش از آنکه حقايق تاريخی باشد برداشتهای سوگرايانه ديگران است يا قضاوتهای آلوده به پيشداوريهای بی اساس است. بگذاريد مثالی بزنم. همه ما در مورد دوره قاجار در کتابهای تاريخ خصوصا تاريخ معاصر سوم دبيرستان خوانده ايم و همواره از آنان به عنوان افرادی بی عرضه نام برده ايم که تمام مشکلات ما را بنيان نهاده اند. به نظر من اين بخش از تاريخ بايد دوباره نگاشته شود. تمام مشکلات را نميتوان با بی تدبيری پادشاهان قاجار توجيه کرد. از نظر من مثلا ناصرالدين شاه اصلا پادشاه بی عرضه ای نبود. اتفاقا بسيار فرد مدير و توانايی بود. واقعيت اين است که ما فضای آن دوران را در ذهن تصور نميکنيم. چرا توقع داريم ايران عصر قاجار در برابر انگليس و روسيه قدرتنمايی کند حال آنکه در همان دوران هند مستعمره انگليس شد و امپراتوری عثمانی فروپاشيد؟ اشکال از مديريت کشور نبود. واقعيت آن است که خاورميانه به شدت توسعه نيافته بود. برای يافتن علت بايد عقب تر رفت و علت توسعه نيافتگی را يافت.

تا زمانی که تاريخ نگاری به شيوه علمی و فارغ از سياسی کاری را فرا نگيريم قادر به شناخت خود نخواهيم بود. مادامی که خود را نشناسيم قادر به برنامه ريزی برای آينده نيستيم و تا روزی که برنامه ای نداشته باشيم موفقيتی حاصل نخواهد شد. روزی که خودمان را بشناسيم کليد راه را يافته ايم. به اميد آن روز.

/ 17 نظر / 12 بازدید
نمایش نظرات قبلی
حامد

سلام قهوه چی بزرگ.کامپيوتر درست شد؟راستی من چقدر تاريخ دوست ندارم!!!همش دروغ مينويسن حالا بعضی ها قشنگ دروغ مينويسن بعضی ها بد!!!!

sara

سلام دوست عزیز خوشحالم رایانت راه افتاد راستی کتاب خداحافظ گاری کوپر قشنگ هست اخه یکی بهم گفت بخونم اما من موندم بخونم یا نه در مورد تاریخ عزیز جان باید بدونی که عثمانی هم اگه شکستی خورد به خارط بی لیاقتیه کارداناش بود در مورد ناصر الدین شاه جدا از کتابهای تاریخی بنده مطمئنم یک ادم کج ومعوجی بووده یک چند جا خودنم ولی الان یادم نیست اما نتیجه ی تموم اون حرفها حکایت از بی لیاقتی غرب زدگی بود که از زمان محمد شاه قاجار وارد کشور شد من اپم

یاسمن

مشکل ما اینکه تاریخ خودمونو نمیشناسیم تاریخی که می تونیم از چیزهای بی نظیرش متعجب شیم و تحسینش کنیم و الان که دنیا داره عینه برق جلو میره ما از اون استفاده کنیم.

ندا

از دقت و توجه همیشگی تان به یادداشت هایم ممنون. کنجکاوم کشفیات تان در مورد علل مهاجرت آدم های مختلف را بخوانم! در مورد سگ کشی هم شاید از یک دید ویرانی سرزمین را نشان می داد که هیچ وقت آباد نمی شود! اما یک چیز دیگر هم که توی فیلم خیلی روی آن انگشت گذاشته شده بود، تحت نظر بودن این زن بود که به انحاء مختلف انجام می شد، به نظر می ‌آمد رفت و آمد مکرر کارگران از جلوی پنجره اتاق مذکور یک جور نظارت نامحسوس بر اعمال این زن بود. البته مطمئن نیستم که من هم درست فهمیده باشم!!

افشين

كافي است به بنا ها و آثار باستاني بجا مانده از آن سالها دقت كنيد تا مفهوم بهتري از مديريت در ذهن متبادر شود

افشن

تاريخ نگاري علمي در مملكت سياست زده هزينه هاي زيادي دارد.

هستی

امید وارم این کتاب را بزودی بتوانم تهیه کنم ( معمای هویدا ). بنظر من کتابهای تاریخی مربوط به دوران معاصر برای ما راحت تر قابل درک هستند و شاید به واقعیت نزدیک تر ..

من و تو ( تو )

با اجازه لينکتون رو گذاشتم . ميشه بهم بگيد چطور سيستم blogrolling رو توی بلاگمون فعال کنيم.

Fati

سلام!داشتم رد ميشدم ديدم سلام نکنم زشته