شب یلدا و کریسمس

آیین میترائیسم یا کیش مهر یکی از آیین های کهن بشری است. قدمت این آیین نامعلوم است. در عهدنامه های مربوط به 3500 سال پیش از میلاد مسیح (بیش از 550۰ سال پیش) دیده شده که طرفین به خدای میترا قسم میخورده اند. این آیین از قرن ۱ و ۲ قبل از میلاد تا قرن ۴ و ۵ بعد از میلاد به طور وسیعی در منطقه مدیترانه شرقی و روم باستان مرسوم بوده است. جزییات این آیین به درستی معلوم نیست اما به نظر میرسد در این آیین نور به عنوان سمبل خوبی و نیکی و تاریکی به عنوان سمبل بدی و پلیدی است. پدید آمدن شب و روز حاصل نبرد دائمی بین نیکی و بدی است. اولین روز زمستان زادروز مهر بوده است چرا که آغاز چیرگی نور بر روشنایی و طولانی شدن روز است.

در ایران باستان این روز جشن گرفته میشده و مردم تا سپیده دم در کنار آتش بیدار می مانده اند و به پایکوبی می پرداختند. این رسم چنان با فرهنگ مردم آمیخته شد که حتی بعد از رواج زرتشت و اسلام نیز در ایران باقی ماند و امروز به عنوان مراسم شب یلدا در فرهنگ ما موجود است. بر اساس تقویم ما آخرین روز آذرماه با آخرین روز پاییز مصادف است و لذا ما این شب را به عنوان شب یلدا میشناسیم. 

در روم باستان اما داستان به گونه دیگری پیش رفت. امپراطوری روم در زمان ظهور مسیحیت از پذیرش این دین سر باز زد و تا مدتها به آزار و اذیت مسیحیان پرداخت. بیش از سیصد سال بعد امپراطور کنستانتین دین مسیحیت را به عنوان دین رسمی روم باستان پذیرفت. مدتی بعد  کلیسا به این فکر افتاد تا روز تولد مسیح را جشن بگیرد. اما قاعدتا با گذشت 300 سال از زمان مسیح کسی تاریخ دقیق تولد او را نمی‌دانست. به همین دلیل کلیسا زادروز مهر را در آخرین روز پاییز را که از قدیم توسط رومیان جشن گرفته میشد به عنوان روز تولد مسیح اعلام کرد. در واقع مردم همان جشن قدیم خود را اکنون به نام مسیح برگزار میکردند. در آن زمان بر اساس تقویم میلادی 25 دسامبر آخرین روز پاییز بود و لذا به عنوان روز کریسمس شناخته شد. تقویم میلادی اما در مقایسه با تقویم خورشیدی ما دقت کمتری دارد به گونه ای که امروزه پایان پاییز با این تقویم مصادف با 21 دسامبر شده است.

مردم ایران هنوز شب یلدا را با جمع شدن در جمع خانواده، بیدار ماندن تا پاسی از شب، تناول انار و هندوانه، و احتمالا تفالی به حافظ جشن میگیرند. کریسمس از سویی مهمترین جشن سالانه مسیحیان و بسیاری از ملل دنیا شده است. گرچه در ظاهر این دو مناسبت ارتباطی با یکدیگر ندارد ولی جالب است بدانیم هر دو ریشه ای مشترک در تاریخ و در آیینی ایرانی به نام کیش مهر دارند.

/ 17 نظر / 23 بازدید
نمایش نظرات قبلی
يک زن

سلام ..موفق باشين ...

عمو اروند

نه هندونه‌ئی بود و نه اناری. سنت شکستیم و چند عدد سیب و نارنگی و گلابی دو نفری تناول فرمودیم و تفالی هم نکردیم که فال ما آن‌گاه زده‌شد که یکدیگر را یافتیم.

سايه

جايت به قول شيرازيها خیلی سبز بود ... يلدا برای من از شبهای ماندگار و دوست داشتنی مثل شب عيد است

رها

سلام. قالب جدید هم مبارک...

ناشناس

بسیار آموزنده. در ضمن من به بازی یلدا دعوتت کردم. یه نگاه به پست آخر من بنداز.

شيرين

من که ۳ شب بعد از شب يلدا رسيدم بالطبع نمی تونم ديگه شب يلدا تبريک بگویم و .. فقط همين را می توانم بگويم که امسال هم مثل سالهای پيش جايت کنار ما خالی بود. برايت تعطيلات خوب و خوشی را آرزو می کنم.

عباس ن

سلام دوست عزیز بعد از یه غیبت چند روزه برگشتم و تازه ام و منتظر مرحمت شما. اگه گذارت این طرفها افتاد .گذرت به کلبه ما افتاد.حتما حتما حتما یه سری به ما بزن. چائی دمه و قلیون هم کوک کوک مثل همیشه منتظر شما و نظراتتون هستم.بقیه رو هم دعوت کنید شما از طرف من صاحب اختیارید..

احسان

سلام.... خوشحالم از اينکه بعد از مدت ها آشنايی دورادور بالاخره با هم آشنا شديم..... و خوشحال ترم از اينکه تنها کسی بودين که حرف من رو فهميدين..... شب يلدای شما هم مبارک..... از اطلاعاتتم در اين خصوص لذت بردم چون خبر از پيشينه ی اين شب نداشتم..... به اميد ديدار های دوباره

saba

البته خيلی جالب بود و اين را من هم ميدانستم ولی بعضی اوقات توضيح دادنش برای هلندی ها و مسيحيان سخته ولی همه علاقه ی زيادی به اين شبه يلدای ما ژيدا ميکنند . مخصوصا باشنيدن اين که تا صبح ايرانی ها بيدار مينشستندو باهم جشن ميگرفتند و و اين شب طولانی ترين شبه سال است .