شب يلدا يا شب چله

شب يلدا يا شب چله بلندترين شب سال است. ايرانيان از زمان باستان آيين مخصوصی برای اين شب داشته اند. مراسم شب يلدا يک مراسم خانوادگی است. معمولا اعضا فاميل در منزل بزرگترها به دور هم جمع ميشوند و تا پاسی از شب به گل گفتن و گل شنيدن می پردازند. تخمه و آجيل (خصوصا آجيل شيرين) از تنقلات معمول اين شب است. از قديم مرسوم بوده تا هر خانواده هندوانه ای را برای شب يلدا کنار بگذارند و شب يلدا آن را صرف کنند (اين روزها ميوه فروشها و سردخانه داران زحمت اش را ميکشند و البته سودش را هم به جيب ميزنند!03.gif). برخی ميوه های ديگر نظير انار هم در شب يلدا صرف می شود. فال حافظ از ديگر مراسم شب يلداست. غالبا به نيت تک تک افراد به ديوان حافظ تفالی زده می شود....... اما فلسفه اين شب و اين مراسم چيست؟

ايرانيان باستان (پيروان ميتراييسم يا آيين مهر) روز و روشنايی را نماد ايزد و شب و تاريکی را نماد اهريمن ميدانستند. کوتاه و بلند شدن روز و شب از نظر آنان نوعی جدال بين ايزد و اهريمن تفسير می شده است. شب يلدا در حقيقت نقطه اوج پيشروی اهريمن در خاک يزدان بوده است و ايزد مهر از صبح روز بعد شروع به پيشروی ميکرده و طول روز را افزايش می داده است! مردم برای در امان بودن از خطر اهريمن در اين شب دور هم جمع می شدند و از يزدان طلب برکت می کردند. روز نخست دی ماه را نيز به عنوان زادروز ايزدمهر جشن ميگرفتند. (دی خدای روشنايی است. کلمه دی که در زبان انگليسی به معنای روز به کار ميرود نيز از همين ريشه گرفته شده است.)

گروهی را عقيدهب ر اين است که شب يلدا ريشه کريسمس مسيحيان است.گفته می شود هنگامی که مسيحيت با کشتار پيروان ميتراييسم در اروپا رواج يافت با رسوم کهن اين آيين مواجه شد و دريافت که زدودن اين رسوم از خاطر مردم چندان ساده نيست. از سويی امپراتوری روم که چند سده پس از مسيح آيين مسيحيت را پذيرفته بود قصد داشت روزی را به عنوان زادروز مسيح جشن بگيرد اما تاريخ دقيق ميلاد مسيح نامعلوم بود. مسيحيان به همين دليل زادروز ايزدمهر را که نخستين روز دی ماه بود به عنوان تولد مسيح قبول کردند و هنوز هم آن را به عنوان کريسمس جشن ميگيرند. البته در آن زمان اول ديماه با ۲۵ دسامبر يکی بوده است. به دليل تفاوت جزيی تقويم ما با تقويم مسيحی در طول چند صد سال تفاوت چند روزه موجود ايجاد شده است.

يک افسانه هم در مورد شب يلدا خواندم که به دلم چسبيد و دوست دارم اينجا بنويسم. بنابر اين افسانه جمشيد در شب يلدا پری زيبارويی را در لباسی رنگارنگ ديده است که بر گاوی سپيد سوار است و دسته ای گل سوسن در دست دارد و گاه گاه آن را می بويد. گاو از هفت فلز ساخته شده بوده است. زر، سيم، مس، قلع، آهن، سرب و روی. پری نام يکايک آدميان را بر زبان جاری می کرده و صفات آنها را برمی شمرده و آنگاه از نور و روشنايی وجود خويش آنها را بهره مند می کرده است. جمشيد از پری می پرسد: تو کيستي؟ پری پاسخ ميدهد: من بخت هستم. وجود خويش را بين مردم تقسيم می کنم. بنا به اين افسانه، شب يلدا شبی است که بخت در بين مردمان تقسيم ميشود. شايد دليل بيدار ماندن مردم تا پاسی از شب هم اين باشد که از اين بخت بی نصيب نمانند.

شما شب يلدا را چگونه ميگذرانيد؟ آيا مراسم شب يلدا در خانواده يا شهر و ديار شما به شکل ديگری است؟ آيا در مورد فلسفه اين شب اطلاعات ديگری داريد؟

/ 8 نظر / 16 بازدید
فوتچي

اميدوارم اين شب به شما خوش بگذرد . در ضمن جوجه هاتون را بشماريد كه ديگه آخر پاييزه !!

فوتچي

مي گويند يلدا اسم زن هوخشتره بوده است كه روزي به هوخشتره مي گويد كه بايد يك روز را به نام من نام گذاري كني وگرنه مهريه ام را اجرا مي گذارم. هوخشتره هرچه مي گردد مي بيند كه همه روزها اسم دارند : روز كودك، روز ايدز، روز آلودگي هوا،‌روز پزشك و ... براي همين يك شب را كه از اتفاق بلندترين شب سال بوده است به نام زنش يعني يلدا نامگذازي مي كند !‌

سوما

تپشهای قلبم را به باور خاطره هايم پيوند می زنم ، و سرزمينی را که همزاد با خاک است و کهن تر از تاريخ ، برای نوباوگان خاک و تازه به دوران رسيدگان تاريخ زمزمه می کنم . زمزمه می کنم که : من از نسل شب شکنان روزگارم ، من از نسل نورآفرينان پاک ، از سلاله پاک آريائيان بردبارم ، منم ميراث هزار ساله زمين ، همان ازشرق تا غرب گسترده آغوش ، همان پيام آور مهر و دوستی ، همان گرفته در فش آشتی بر دوش نه خود ستيزم ، نه ديگر ستيز مرا و يادگاران مرا به نيکی يادآر که يادگار يادگاران من ، همه شادی است و شادمانی ؛ . . . شب است و گيتی غرق در سياهی شب بلند است و سياهی پايدار ، ولی باور به نور و روشنايی است ، که شام تيره ما را ، از تاريکی می رهاند و از دل شبهای يلدا ، جشن مهر و روشنايی به ما ارمغان می رساند تيرگی هاتان در دل نور خاموش باد ، شب يلدا را به نور قرنها قدمت جاری نگه داريم . . . .

Fati

مثل همه متنات قشنگ ومفيد:) اميدوارم شب يلدای خوبی پشت سر گذاشته باشی و سهم خوبی هم از بخت بگيری.ضمناْ کريسمس هم مبارک:) اميدوارم کريسمس هم بهت خوش بگذره!

zita

سلام.دنيا همين است ديگر.از ما ميگيرند و به خود ما ميفروشند.

طیبه

شب يلدا مبارک. به من که خوش نگذشت چون خواب بودم و خسته...

siavash

سلام. دوست عزيز قهوه چی جان خيلی باحال بود. ممنونم ميشم اين متن رو توی سايت هم بنويسی اينگونه موارد خيلی خوبه که در جائی برای هميشه ثبت بشه و اگر افتخار بدی و اينجا رو روبونويزمن بدونی خيلی ممنونت ميشم. سياوش

mastaneh

برگرد ای غريبه من بيمار نگاه خاموشت هستم من دلتنگ ان سکوت بی فرجامت هستم من آواره کوچه به کوچه چشمانت هستم